Stoppen met een GLP1-middel: hoeveel gewicht komt terug?

Het korte antwoord

Na het stoppen komt een aanzienlijk deel van het verloren gewicht terug. Dat is geen uitzondering en geen persoonlijk falen, maar het verwachte verloop.

De duidelijkste cijfers komen uit de STEP 4-studie, gepubliceerd door Rubino en collega's in JAMA in 2021. Deelnemers die na twintig weken overstapten op placebo kwamen in de daaropvolgende periode gemiddeld weer aan, terwijl de groep die doorging verder afviel.

Dat maakt de vraag vóór het beginnen belangrijker dan de vraag erna: is dit een behandeling die u wilt en kunt volhouden?

Wat STEP 4 precies onderzocht

Alle deelnemers gebruikten eerst twintig weken semaglutide en werkten in die periode de dosering op tot 2,4 milligram per week. In die twintig weken verloren ze gemiddeld ongeveer 10 procent van hun lichaamsgewicht.

Daarna werden ze verdeeld in twee groepen. De ene groep ging door met semaglutide, de andere kreeg vanaf dat moment placebo. Beide groepen kregen dezelfde begeleiding over voeding en beweging.

Van week 20 tot week 68 verloor de groep die doorging gemiddeld nog eens ongeveer 8 procent van het lichaamsgewicht. De groep die op placebo overstapte, kwam in diezelfde periode gemiddeld ongeveer 7 procent aan.

Dat is de kern van het resultaat: dezelfde mensen, dezelfde begeleiding, en het verschil zat in de voortzetting van het middel.

Waarom het gewicht terugkomt

Het middel onderdrukt de eetlust zolang het aanwezig is. Het verandert niets blijvends aan de regulatie daarvan.

Na het stoppen keert de honger terug naar het niveau van voor de behandeling, en bij een deel van de mensen sterker dan dat. Het lichaam reageert op gewichtsverlies met hormonale aanpassingen die de eetlust verhogen en het energieverbruik iets verlagen, en die aanpassingen blijven na het stoppen bestaan.

Dat mechanisme is niet uniek voor deze middelen. Het is hetzelfde mechanisme dat maakt dat gewicht na een dieet terugkomt. Het verschil is dat de behandeling het tijdelijk overstemt in plaats van opheft.

Om die reden wordt obesitas in richtlijnen behandeld als een chronische aandoening. Een behandeling die alleen werkt zolang ze wordt gegeven, is in de geneeskunde niet ongewoon; bij bloeddrukverlagers verwacht niemand dat de bloeddruk laag blijft na het stoppen.

Wat er nog meer terugkeert

In STEP 4 gingen ook andere waarden mee terug. Bloeddruk, cholesterol en bloedsuikerwaarden verbeterden in de groep die doorging en verslechterden richting het uitgangsniveau in de groep die stopte.

Dat is de reden dat de discussie over stoppen niet alleen over de weegschaal gaat. De gezondheidswinst van de behandeling zit voor een deel in die waarden.

Wel belangrijk: dit zijn gemiddelden over een groep. De spreiding is groot. Sommige deelnemers kwamen nauwelijks aan, anderen aanzienlijk meer dan het gemiddelde.

Wat de studie niet zegt

Ze zegt niet dat iedereen op het oude gewicht terugkomt. In STEP 4 lag het gewicht van de placebogroep aan het eind van de studie nog onder het uitgangsniveau van voor de behandeling.

Ze zegt ook niets over stoppen na twee of drie jaar. De looptijd was 68 weken, en of een langere behandeling het beeld verandert, is met deze studie niet te beantwoorden.

En ze zegt niets over geleidelijk afbouwen. In de studie werd abrupt overgestapt op placebo. Of langzaam afbouwen met intensieve begeleiding een ander verloop geeft, is een open vraag.

Dat is een eerlijke beperking en geen detail. Veel van wat online over afbouwen wordt geschreven, is niet op studieresultaten gebaseerd.

Wat dit betekent voor de beslissing om te beginnen

Reken vooraf uit wat de behandeling per jaar kost, niet per maand. Voor gewichtsbehandeling wordt in Nederland in de meeste gevallen niet vergoed, en dan is dat bedrag volledig voor eigen rekening.

Stel uzelf de vraag hoe lang u dat kunt en wilt volhouden. Stoppen na zes maanden om financiële redenen is de ongunstigste variant: de kosten zijn gemaakt en het gewicht komt terug.

Gebruik de periode waarin het middel werkt om gewoonten op te bouwen die er daarna nog zijn. De studies laten zien dat leefstijlbegeleiding alleen het terugkomen niet voorkomt, maar de uitgangspositie erna is er wel beter door.

En bespreek met de arts wat het plan is als u wilt stoppen. Dat gesprek voert u beter aan het begin dan op het moment dat de pen op is.

Als u toch wilt stoppen

Bespreek het met de voorschrijver in plaats van de injectie gewoon over te slaan. Bij diabetes is dat extra van belang, omdat de bloedsuiker dan opnieuw ingesteld moet worden.

Verwacht dat de honger terugkomt, en dat die terugkeer sneller gaat dan het gewicht. Dat is het lastigste deel: de eetlust is er eerder dan de kilo's, wat het gevoel geeft dat er iets misgaat terwijl de weegschaal nog niets laat zien.

Weeg uzelf op vaste momenten en niet dagelijks. Wat u wilt zien is een trend over weken, en dagelijkse schommelingen zeggen daar niets over.

Kom er niet op terug zonder overleg. Herstarten na een onderbreking betekent opnieuw opbouwen vanaf de laagste dosering, omdat het lichaam de gewenning kwijt is.