Galstenen bij GLP-1-middelen: hoe groot is het risico?

Kort samengevat

Galstenen zijn een erkende bijwerking en staan in de productinformatie. Hoe vaak ze voorkomen verschilt per stof: het Farmacotherapeutisch Kompas zet cholelithiase bij semaglutide onder Vaak, dat is één tot tien op de honderd gebruikers, en bij tirzepatide onder Soms, dat is één op duizend tot één op honderd.

De productinformatie van Wegovy geeft het concreter. Galstenen werden gemeld bij 1,6 procent van de met semaglutide behandelde patiënten tegen 1,1 procent onder placebo, en ontsteking van de galblaas bij 0,6 procent tegen 0,3 procent. Bij tirzepatide lag de gezamenlijke kans op galblaasontsteking in de gewichtsstudies op 0,6 procent tegen 0,2 procent.

Het verschil met placebo is er dus, en het is kleiner dan de nadruk op dit onderwerp suggereert. Deze pagina gaat alleen over galstenen; het overzicht van alle bijwerkingen staat op onze pagina daarover.

Waarom gewichtsverlies zelf galstenen geeft

Bij een sterk verminderde voedselinname wordt de galblaas minder vaak geprikkeld om zich samen te trekken, en gal die blijft staan kan uitkristalliseren. Daarnaast komt er tijdens het afbreken van lichaamsvet meer cholesterol in de gal dan opgelost kan blijven. Dat gebeurt ook bij vasten en na een maagverkleining.

Daaruit volgt een vraag die met de huidige gegevens niet te beantwoorden is: komt de toename door de stof, of door het gewichtsverlies dat de stof veroorzaakt? Een stellig antwoord gaat verder dan het onderzoek.

Wat de meta-analyse vond

De grootste verzameling van deze gegevens is een systematische review met meta-analyse uit JAMA Internal Medicine van 2022, waarin 76 gerandomiseerde studies met 103.371 deelnemers werden samengevoegd.

Gebruik van GLP-1-receptoragonisten was geassocieerd met een verhoogd risico op galblaas- en galwegaandoeningen, met een relatief risico van 1,37 en een betrouwbaarheidsinterval van 1,23 tot 1,52. Voor galstenen afzonderlijk was dat 1,27 en voor galblaasontsteking 1,36.

Interessanter zijn de onderverdelingen, omdat die het mechanisme steunen. In de dertien studies naar gewichtsverlies was het relatieve risico 2,29, in de drieënzestig studies bij diabetes of andere aandoeningen 1,27. Bij hogere doseringen lag het op 1,56 en bij lagere op 0,99, bij langer gebruik op 1,40 en bij korter gebruik op 0,79. Dat patroon past bij gewichtsverlies als belangrijke schakel.

Wat deze cijfers niet zijn

De onderliggende studies waren niet opgezet om galwegaandoeningen te meten: het zijn klachten die tijdens die studies werden gemeld. De onderverdelingen zijn bovendien subgroepanalyses, die het verhaal aannemelijker maken en niet bewijzen.

Een relatief risico zegt verder niets over de kans in uw situatie. Een verhoging van 1,37 op een lage uitgangskans blijft een lage kans, en daarvan geven de absolute percentages uit de productinformatie een beter beeld.

De klachten en wanneer u belt

Galstenen geven vaak geen klachten. Wordt een steen klem gezet, dan ontstaat een galsteenaanval: hevige pijn rechtsboven in de buik of in de bovenbuik, vaak uitstralend naar de rug of de rechterschouder, in aanvallen en vaak na het eten, met misselijkheid. Een aanval duurt van een kwartier tot een paar uur.

Bel dezelfde dag bij pijn die niet afzakt, bij koorts bij de pijn, of bij geel worden van huid of oogwit met donkere urine. Dat zijn tekenen van een ontsteking of een verstopte afvoer. Buiten kantooruren is dat de huisartsenpost.

Hier lopen twee dingen door elkaar. Milde misselijkheid in de dagen na een dosisverhoging past bij de bekende maagdarmklachten; hevige pijn rechtsboven doet dat niet. Pijn die hoog in de bovenbuik zit en naar de rug trekt, kan ook op een alvleesklierontsteking wijzen, en daarvoor is er een eigen pagina.

Wat u er zelf aan kunt doen

Uit het mechanisme volgt dat een trager gewichtsbeloop gunstiger is. Dat is geen reden om zelf aan uw dosering te sleutelen: het doseerschema staat in de productinformatie en de voorschrijver bepaalt het.

Wat wel zinvol is: weet dat galstenen in de bijsluiter staan, zodat u de klachten herkent als ze komen, en meld ze aan uw arts of apotheker.