Saxenda (liraglutide): werking, opbouw en bijwerkingen

Kort samengevat

Saxenda bevat liraglutide en wordt elke dag onder de huid gespoten, in een dosis die oploopt tot 3,0 mg. Het is een receptgeneesmiddel en is geregistreerd voor gewichtsbeheersing, naast aanpassing van voeding en beweging.

Liraglutide is de oudste van de GLP-1-middelen die voor afvallen worden gebruikt. Dat merkt u aan twee dingen: er is veel ervaring mee, en het effect op het gewicht is gemiddeld kleiner dan bij de nieuwere weekprikken.

Het belangrijkste praktische verschil zit in de frequentie. Saxenda is een dagelijkse prik, semaglutide en tirzepatide zijn weekprikken. Voor veel mensen bepaalt juist dat of ze het volhouden.

Wat liraglutide in het lichaam doet

Liraglutide lijkt op GLP-1, een hormoon dat uw darm aanmaakt na een maaltijd. Dat hormoon geeft twee signalen af: de maag wordt langzamer geleegd, en in de hersenen neemt het gevoel van verzadiging toe.

Het gevolg is dat u eerder vol zit en langer vol blijft. Veel mensen beschrijven daarnaast dat het voortdurend denken aan eten minder wordt. Dat laatste is vaak het effect dat in het dagelijks leven het meest opvalt.

Liraglutide werkt kort. Daarom moet het elke dag opnieuw worden toegediend, terwijl semaglutide zo is aangepast dat het ongeveer een week in het lichaam blijft.

Wat het onderzoek liet zien

De belangrijkste studie is de SCALE-studie, gepubliceerd in 2015. Daaraan deden 3.731 volwassenen mee met overgewicht of obesitas, zonder diabetes. De behandeling duurde 56 weken en beide groepen kregen dezelfde begeleiding over voeding en beweging.

Het gewicht daalde in de liraglutidegroep met gemiddeld 8,0 procent, tegenover 2,6 procent in de placebogroep. Bij een startgewicht van 100 kilo komt dat neer op ongeveer 8 kilo tegenover ruim 2,5 kilo.

Ter vergelijking: voor semaglutide 2,4 mg werd in vergelijkbaar onderzoek gemiddeld bijna 15 procent gemeten. Dat verschil is de reden dat liraglutide inmiddels minder vaak de eerste keus is.

De opbouw duurt vijf weken

De dosis wordt stapsgewijs verhoogd: 0,6 mg in week 1, daarna 1,2, 1,8 en 2,4 mg, en vanaf week 5 de onderhoudsdosis van 3,0 mg. Elke stap duurt een week.

Die opbouw is er om de maag-darmklachten te beperken. Sneller ophogen levert vooral misselijkheid op en geen sneller resultaat.

Verdraagt u een stap slecht, dan kan de arts die stap verlengen. Blijft 3,0 mg onhaalbaar, dan is dat een reden om te bespreken of dit middel bij u past, niet om op eigen houtje een lagere dosis aan te houden.

Bijwerkingen waar u rekening mee houdt

Het maag-darmkanaal staat voorop. Misselijkheid is de meest gemelde klacht, daarnaast komen diarree, obstipatie, braken en een vol gevoel vaak voor. Deze klachten zijn meestal het hevigst in de eerste weken en na elke ophoging, en nemen daarna af.

Minder vaak, maar wel belangrijk: galstenen en ontsteking van de galblaas komen vaker voor bij snel gewichtsverlies. Alvleesklierontsteking is zeldzaam. Aanhoudende hevige buikpijn, zeker met uitstraling naar de rug, is altijd een reden om dezelfde dag contact op te nemen.

Let ook op wat er níet als bijwerking in de bijsluiter staat maar wel gebeurt: door de sterk verminderde eetlust eten veel mensen te weinig eiwit en drinken ze te weinig. Vermoeidheid, haaruitval en spierverlies komen daar vaker uit voort dan uit het middel zelf.

Bijwerkingen kunt u zelf melden bij Bijwerkingencentrum Lareb. Dat is geen formaliteit; die meldingen vormen het beeld waarop later beleid wordt gemaakt.

Vergoeding en beschikbaarheid in Nederland

Saxenda is een receptgeneesmiddel. Vergoeding uit het basispakket is aan strikte voorwaarden gebonden en hangt af van de BMI, van bijkomende aandoeningen en van deelname aan een gecombineerde leefstijlinterventie. Uw arts of apotheek kan zeggen wat op uw situatie van toepassing is.

Wordt het niet vergoed, dan betaalt u het zelf, en dan telt dat het middel dagelijks wordt gebruikt. Over een heel jaar loopt dat op.

Koop het middel nooit buiten de apotheek om. Van GLP-1-pennen uit onofficiële kanalen zijn vervalsingen aangetroffen, soms met insuline erin in plaats van liraglutide. Dat is levensgevaarlijk en niet te herkennen aan de verpakking.

Wat er gebeurt als u stopt

Liraglutide behandelt het gewicht zolang u het gebruikt. Stopt u, dan keert de eetlust terug en komt een groot deel van het gewicht doorgaans terug. Dat is bij alle middelen in deze groep gemeten.

Dat maakt de vraag hoe het daarna verder gaat onderdeel van het eerste gesprek, niet van het laatste. Obesitas wordt hier behandeld als een chronische aandoening, vergelijkbaar met hoge bloeddruk.

Wat het verschil maakt in die fase is wat u naast de prik hebt opgebouwd: krachttraining om spiermassa te behouden, voldoende eiwit, en een eetpatroon dat zonder het middel houdbaar is.